MUZEUM IEMIAŃSTWA W DOBRZYY- ZESPÓŁ PAŁACOWO-PARKOWY
DANE TELEADRESOWE
Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy – Zespół Pałacowo - Parkowy
ul. Pleszewska 5 A
63 – 330 Dobrzyca
Sekretariat:
tel. (62) 741 30 39, fax (62) 741 34 86
e-mail: administracja@dobrzyca-muzeum.pl
adres strony internetowej: dobrzyca-muzeum.pl
INFORMACJE DLA ZWIEDZAJĄCYCH
Godziny otwarcia Muzeum:
Od wtorku do piątku- w godzinach 10.00 – 17.00 (ostatnie wejście o 16.00)
W soboty i niedziele- 10.00- 18.00 (ostatnie wejście o 17.00).
Ceny biletów:
Ulgowy – 5 zł
Normalny – 8 zł
Opłata za wynajęcie przewodnika – 25 zł
W soboty wstęp bezpłatny.
Opłata za zdjęcia specjalne we wnętrzach pałacu – 150 zł
W Pałacu można podziwiać iluzjonistyczne freski z przełomu XVIII i XIX wieku. Autorami malowideł ściennych są : Antoni Smuglewicz oraz Robert Stankiewicz. Specyfiką tego obiektu jest fakt iż freski zachowały się w prawie wszystkich salach. Jedno z pomieszczeń – sala ze sztukaterią zostało wykonane przez poznańskiego artystę Michała Ceptowicza.
Za konserwację i renowację polichromii w pałacu, Muzeum otrzymało pierwszą nagrodę w konkursie Wydarzenie Muzealne Roku 2004 SYBILLA, przyznaną przez Ministra Kultury.
W sali narożnej zwanej biblioteką prezentowana jest wystawa stała poświęcona dziejom dobrzyckiego Bractwa Strzeleckiego, które istnieje od roku 1802.
Wokół pałacu rozpościera się około dziesięciohektarowy park angielski. Na jego terenie możemy zobaczyć obiekty takie jak: panteon (pomniejszona kopia rzymskiego Panteonu), monopter na wyspie, oficynę, domek ogrodnika, sztuczną grotę, wolierę z ptakami oraz ponad 30 pomników przyrody, z których na największą uwagę zasługują: platan klonolistny o obwodzie około 11 metrów oraz najstarszy w Polsce okaz klonu polnego.
Muzeum dysponuje 9 miejscami noclegowymi zlokalizowanymi w hoteliku na terenie parku.
Ceny wynajmu pokoi:
Apartament – 100 zł brutto za dobę
Pokój dwuosobowy – 70 zł brutto za dobę
Pokój jednoosobowy – 60 zł brutto za dobę
Informacje i rezerwacja pokoi pod telefonem:
(62) 741 30 39 lub e-mail: administracja@dobrzyca-muzeum.pl
Zarys historyczny Muzeum:
Pierwsze formalne pomysły dotyczące muzealnego przeznaczenia Dobrzycy pojawiły się w latach siedemdziesiątych. W połowie lat siedemdziesiątych sam pałac miał się znaleźć pod administracją Muzeum Narodowego w Poznaniu. Według ówczesnych koncepcji, miano tu zorganizować kolekcję wielkopolskiego portretu i malarstwa pejzażowego, na przeszkodzie czemu stanęła reforma administracyjna kraju.
W 1988 roku na mocy porozumienia pomiędzy wojewodą kaliskim, ówczesnym Ministerstwem Kultury i Sztuki oraz Muzeum Narodowym w Poznaniu , teren całego założenia pałacowo – parkowego został przejęty przez Muzeum Narodowe w Poznaniu, które zamierzało w Dobrzycy zorganizować muzeum wnętrz pałacowych ( na piętrze Pałacu ) oraz muzeum pamiątek masońskich na całym parterze. Muzeum miało także gromadzić wszelkie przedmioty związane z ruchem antymasońskim. Muzeum Narodowe w Poznaniu administrowało tymi obiektami do 1995roku.
W roku 1996 wojewoda kaliski powołał Muzeum: Zespół Pałacowo – Parkowy w Dobrzycy, które w takiej postaci istniało do 1999 roku. W związku z reformą administracyjną kraju z dniem 1 stycznia 1999 roku funkcje organizatora przejął powiat pleszewski. Z dniem 1 lipca 2002 roku muzeum od powiatu pleszewskiego przejęło województwo wielkopolskie.
Rys historyczny
Dobrzyca jest dużą wsią, położoną w trójkącie trzech miast powiatowych: Pleszewa, Jarocina i Krotoszyna. W przeszłości posiadała status miasta. Po burzliwych losach status ten utraciła w latach trzydziestych XX wieku . O randze Dobrzycy świadczy czworoboczny rynek – pozostałość miejskiego założenia. Zespół pałacowo- parkowy położony jest w południowej stronie wsi , w miejscu szesnastowiecznej siedziby obronnej w malowniczym parku krajobrazowym, utrzymanym w stylu angielskim .
Fundatorem założenia pałacowo – parkowego, pochodzącego z końca XVIII w. (1795 – 1799 r.) był generał Augustyn Gorzeński, herbu Nałęcz. Ten człowiek o szerokich horyzontach, ogromnej energii, żarliwy patriota, był m.in. Szefem kancelarii wojskowej króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, posłem na Sejm Czteroletni, współtwórcą Konstytucji 3 Maja, a następnie jej obrońcą. Był także – senatorem – wojewodą kaliskim. Sprzyjał Powstaniu Kościuszkowskiemu. Wspierał poczynania ziemiaństwa Wielkopolskiego w okresie Napoleońskim. Przyjaźnił się m.in. z Józefem Wybickim. Związany był także z ruchem wolnomularskim. Zasłynął jako kolekcjoner sztuki i miłośnik kultury antycznej. Wprowadzał postępowe metody agrarne, oczynszował i częściowo uwłaszczył chłopów, meliorował grunty, dążąc do podniesienia wydajności swych folwarków. Swą siedzibę, w której spędził ostanie 20 lat życia nazwał „Bononią” i oddał się jej bez reszty.
Gorzeński zmarł bezpotomnie w 1816 roku, a swój majątek przekazał siostrzeńcowi – Kazimierzowi Turno. W tym czasie, pomimo jednoznacznego zapisu testamentowego, bogate wyposażenie pałacu uległo powoli rozproszeniu, co ostatecznie dokonało się gdy Dobra Dobrzyckie w 1838 roku przeszły w ręce niemieckiej rodziny barona von Kottwitz i jego następców. Około roku 1890 majątek dobrzycki nabył hr. Zygmunt Czarniecki herbu Prus III. Był on znakomitym bibliofilem, odziedziczył bibliotekę tworzoną przez swego dziadka i ojca. W szczytowym okresie księgozbiór liczył około 12 tysięcy pozycji, zawierał polonica: starodruki liturgiczne, dzieła z zakresu prawa, astronomii, druki różnowiercze oraz masonika i antymasonika. Zwłaszcza kolekcja masoników uważana była za jedną z przedniejszych w kraju. Kolekcja ta została częściowo sprzedana do Lwowa a jej pozostałości po 1908 roku uległy rozproszeniu. Czarneccy władali majątkiem do 1939 roku. Po 1945 roku Dobrzycę przejął Skarb Państwa.
Park
Pierwsza wzmianka pisemna o ogrodzie, który znajdował się na terenie obecnego parku, pochodzi z 1667 roku, wspomina się w niej o ogrodzie włoskim. Park powstał w tym samym okresie co całe dobrzyckie założenie w latach 1795 - 1800. Projektantem parku, jak się przypuszcza, był ogrodnik z Lipska nazwiskiem Giencz, zaś nadzór nad realizacją projektu sprawował Lange. Park miał charakter krajobrazowy o cechach założenia romantycznego i asymetrycznym malowniczym układzie i utrzymany był w stylu angielskim. Należy przypuszczać, że przy projektowaniu parku duży udział miał Augustyn Gorzeński, zwłaszcza jeśli idzie o rozmieszczenie poszczególnych budynków. Istniejące w parku trzy osie widokowe były ściśle powiązane z pałacem i pozostałymi obiektami budowlanymi.
Pałac usytuowany został w narożu parku nad stawem. Osnowę parku stanowiły cała siec polan, wysp, alei oraz zwartych i rozrzuconych zgrupowań drzew. Układ komunikacyjny stanowią nieregularnie rozmieszczone, wijące się alejki, łączące otwarte przestrzenie i usytuowane w parku pawilony z pałacem jako ośrodkiem centralnym całości założenia.
Generał Gorzeński, jako człowiek wykształcony, dużo podróżował po Europie skąd przywiózł wiele gatunków drzew i krzewów obcych wielkopolskiemu ekosystemowi. Około połowy XIX wieku, sądząc na podstawie wieku drzew, dokonano nowych nasadzeń. W 1896 roku gdy właścicielami Dobrzycy byli Czarneccy park został ogrodzony murem. Na początku lat 60 – tych XX wieku w ramach akcji zadrzewień dokonano w parku nowych nasadzeń, głównie topoli, psując przemyślaną kompozycję przestrzenną parku. Znaczna część tych nasadzeń uległa zniszczeniu.
W układzie kompozycyjnym parku ważną rolę odgrywają elementy wodne. Przez północną część parku przepływa rzeka Patoka, która na pewnym swym odcinku stanowi jego naturalną granicę. Wzdłuż wschodniej granicy parku biegnie rów, który w północno-wschodniej części łączy się z Patoką. W środkowej jego części odchodzi w głąb parku zatoka otoczona wysokimi skarpami. Obecnie w parku znajdują się cztery stawy. Największy z nich z wyspą położony jest w północno-zachodniej części parku i fragmentem linii brzegowej okala pałac. Na wyspie znajduje się budynek zwany monopterem . Jest to okrągła budowla bez ścian z kolumnadą wspierającą dach. Drugi staw znajduje się w północno- wschodniej części parku. Staw ten posiada dwie zatoki na skraju jednej z nich usytuowana jest sztuczna grota z którą związane jest wciąż żywa legenda. Obecnie powierzchnia parku wynosi 9,21 ha, w tym wody stanowią 1,01 ha.
Pierwszą współczesną a zarazem pełną ewidencję parku przeprowadzono w 1985 roku. Dominującymi gatunkami w parku są: klon pospolity, jesion wyniosły, lipa drobnolistna, grab pospolity, jawor. Mniejszy udział mają: wiąz polny, dąb szypułkowy, kasztanowiec, buk pospolity. Wśród gatunków obcego pochodzenia znajdujemy: platan klonolistny, cypryśnik błotny, skrzydłoorzech kaukazki, katalpę bignoniową.
Na terenie parku znajduje się 35 drzew pomnikowych ujętych w rejestrze pomników przyrody, z których najbardziej okazały jest liczący w przyziemiu ponad 11 m obwodu platan klonolistny, zaliczany do największych w Polsce.
Od wielu lat, trwają systematyczne prace mające na celu stopniowe przywracanie parkowi jego pierwotnych założeń.
STATUS PRAWNY
Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy- Zespół Pałacowo- Parkowy jest instytucją kultury, dla której organizatorem jest samorząd Województwa Wielkopolskiego, wpisaną do rejestru instytucji kultury nr RIK 20 i posiada osobowość prawną. Osobą zarządzającą instytucją kultury i reprezentującą jest dyrektor.
PRZEDMIOT I CELE DZIAŁALNOŚCI
Głównym celem muzeum jest:
1. Gromadzenie , dokumentowanie , ochrona i udostępnianie dóbr kultury
zgodnie ze statutem
2. Utrzymywanie walorów historycznych zespołu pałacowo – parkowego
3. Prowadzenie działalności wydawniczej ,
4. Prowadzenie biblioteki naukowej muzeum
STRUKTURA ORGANIZACYJNA MUZEUM
Dyrektor- Wojciech Dąbrowski
Dział Administracyjno - Księgowy
Kierownik Administracji - Iwona Krawiec
p.o. Główna Księgowa - Katarzyna Kaczor
tel. (62) 741 30 39 w. 21
e-mail: administracja@dobrzyca-muzeum.pl, księgowość@dobrzyca-muzeum.pl
Dział Naukowo – Oświatowy
Kierownik Działu - Lidia Paetz
tel. (62) 741 30 39 w. 25, e-mail: naukowy@dobrzyca-muzeum.pl
Dział Parkowy (kontakt: Dział Administracyjno – Księgowy)
Biblioteka Naukowa (kontakt: Dział Administracyjno – Księgowy).
